{"id":79,"date":"2021-03-20T23:02:37","date_gmt":"2021-03-20T20:02:37","guid":{"rendered":"http:\/\/tdi_31_65d"},"modified":"2021-09-01T16:28:53","modified_gmt":"2021-09-01T13:28:53","slug":"astrogezegen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/2021\/03\/20\/astrogezegen\/","title":{"rendered":"Astronomide Gezegenler"},"content":{"rendered":"<p>Bir\u00a0<b>gezegen<\/b>\u00a0(veya\u00a0<b>seyyare<\/b>), kendi\u00a0yer\u00e7ekimi\u00a0sayesinde\u00a0yuvarlak\u00a0h\u00e2le gelecek kadar b\u00fcy\u00fck olan ancak bir\u00a0termon\u00fckleer f\u00fczyon\u00a0ba\u015flatacak kadar b\u00fcy\u00fck olmayan ve\u00a0Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi&#8217;ne g\u00f6re (t\u00fcm gezegen bilimcilere g\u00f6re de\u011fil) kom\u015fu b\u00f6lgesini\u00a0gezegenimsilerden\u00a0temizlemi\u015f, bir\u00a0y\u0131ld\u0131z\u00a0veya\u00a0y\u0131ld\u0131z kal\u0131nt\u0131s\u0131\u00a0y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen\u00a0astronomik cisimdir.<sup id=\"cite_ref-footnoteA_2-0\" class=\"reference\">[b]<\/sup><sup id=\"cite_ref-IAU_3-0\" class=\"reference\">[1]<\/sup><sup id=\"cite_ref-WSGESP_4-0\" class=\"reference\">[2]<\/sup><\/p>\n<p><i>Gezegen<\/i>\u00a0terimi,\u00a0tarih,\u00a0astroloji,\u00a0bilim,\u00a0mitoloji\u00a0ve\u00a0din\u00a0ile ba\u011flar\u0131 olan antik bir isimdir. D\u00fcnya&#8217;n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda,\u00a0G\u00fcne\u015f sistemindeki\u00a0be\u015f gezegen genellikle\u00a0\u00e7\u0131plak g\u00f6zle\u00a0g\u00f6r\u00fclebilir. Bu gezegenler bir\u00e7ok erken k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan birer tanr\u0131 veya\u00a0tanr\u0131lar\u0131n\u00a0el\u00e7ileri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bilimsel bilgi birikimi ilerledik\u00e7e, insanlar\u0131n gezegenlere ili\u015fkin alg\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fti. 2006 y\u0131l\u0131nda,\u00a0Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi\u00a0(IAU), G\u00fcne\u015f sistemi i\u00e7indeki\u00a0gezegenleri tan\u0131mlayan\u00a0bir karar\u0131 resmen kabul etti. Bu tan\u0131m bir\u00e7ok gezegen k\u00fctlesini, nerede veya neyin y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nd\u00fcklerine g\u00f6re gezegen tan\u0131m\u0131na dahil etmedi\u011finden tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. 1950&#8217;den \u00f6nce ke\u015ffedilen gezegensel cisimlerin sekizi \u015fu anki tan\u0131m kapsam\u0131nda &#8220;gezegen&#8221; olarak isimlendirilmeye devam edilse de,\u00a0Ceres,\u00a0Pallas,\u00a0Juno,\u00a0Vesta\u00a0(her biri\u00a0asteroit ku\u015fa\u011f\u0131nda\u00a0birer g\u00f6kcismidir) ve\u00a0Pl\u00fcton\u00a0(ilk ke\u015ffedilen\u00a0Nept\u00fcn \u00f6tesi cisim) gibi bir zamanlar bilim camias\u0131 taraf\u0131ndan\u00a0<i>gezegen<\/i>\u00a0olarak kabul edilen baz\u0131 g\u00f6k cisimleri, mevcut\u00a0<i>gezegen<\/i>\u00a0tan\u0131m\u0131 alt\u0131nda art\u0131k gezegen olarak adland\u0131r\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Batlamyus, gezegenlerin\u00a0D\u00fcnya&#8217;n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde ilmekler atarak d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0Gezegenlerin G\u00fcne\u015f&#8217;in y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc\u00a0fikri bir\u00e7ok kez \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olsa da, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00a0Galileo Galilei\u00a0taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ilk\u00a0teleskopik\u00a0astronomik g\u00f6zlemlerden\u00a0elde edilen kan\u0131tlarla desteklendi\u011fi 17. y\u00fczy\u0131la kadar desteklenmedi. Yakla\u015f\u0131k olarak ayn\u0131 tarihlerde\u00a0Johannes Kepler,\u00a0Tycho Brahe\u00a0taraf\u0131ndan teleskopun icad\u0131 \u00f6ncesinde toplanm\u0131\u015f verileri dikkatli bir \u015fekilde analiz ederek gezegenlerin y\u00f6r\u00fcngelerinin\u00a0dairesel\u00a0de\u011fil,\u00a0eliptik\u00a0oldu\u011funu buldu.\u00a0G\u00f6kbilimciler\u00a0g\u00f6zlem ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftik\u00e7e her bir gezegenin ayn\u0131 D\u00fcnya gibi\u00a0y\u00f6r\u00fcnge kutbuna\u00a0g\u00f6re\u00a0e\u011fik\u00a0bir eksen etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve baz\u0131 gezegenlerin de D\u00fcnya&#8217;ya benzer \u015fekilde\u00a0buz tabakalar\u0131\u00a0ve\u00a0mevsimler\u00a0gibi \u00f6zelliklere sahip oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler.\u00a0Uzay \u00c7a\u011f\u0131&#8217;n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana,\u00a0uzay sondalar\u0131\u00a0ile yap\u0131lan yak\u0131n g\u00f6zlemlerle, D\u00fcnya ve di\u011fer gezegenlerin\u00a0volkanizma,\u00a0kas\u0131rgalar,\u00a0tektonik\u00a0hareketler ve hatta\u00a0hidroloji\u00a0gibi \u00f6zellikleri payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedildi.<\/p>\n<p>G\u00fcne\u015f sistemindeki gezegenler d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu ve b\u00fcy\u00fck\u00a0dev gezegenler\u00a0ile dev gezegenlere k\u0131yasla daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve kayal\u0131k\u00a0karasal gezegenler\u00a0olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi&#8217;nin tan\u0131m\u0131na g\u00f6re G\u00fcne\u015f sisteminde sekiz gezegen bulunmaktad\u0131r.<sup id=\"cite_ref-IAU_3-1\" class=\"reference\">[1]<\/sup>\u00a0G\u00fcne\u015f&#8217;e olan uzakl\u0131klar\u0131na g\u00f6re s\u0131raland\u0131\u011f\u0131nda\u00a0Merk\u00fcr,\u00a0Ven\u00fcs, D\u00fcnya ve\u00a0Mars\u00a0olmak \u00fczere d\u00f6rt karasal ve onlar\u0131n ard\u0131ndan\u00a0J\u00fcpiter,\u00a0Sat\u00fcrn,\u00a0Uran\u00fcs\u00a0ve\u00a0Nept\u00fcn\u00a0olmak \u00fczere d\u00f6rt dev gezegen bulunmaktad\u0131r. G\u00fcne\u015f sistemindeki gezegenlerin alt\u0131s\u0131n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen bir veya daha fazla\u00a0do\u011fal uydu\u00a0bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Samanyolu&#8217;ndaki di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n etraf\u0131nda birka\u00e7 bin gezegen ke\u015ffedilmi\u015ftir. 1 Ocak 2021 itibariyle 3.242\u00a0gezegen sisteminde\u00a0(720 \u00e7oklu gezegen sistemi de dahil olmak \u00fczere)\u00a0D\u00fcnya ile neredeyse ayn\u0131 boyutta\u00a0100&#8217;den fazla; D\u00fcnya&#8217;n\u0131n G\u00fcne\u015f&#8217;e olan uzakl\u0131\u011f\u0131yla ayn\u0131\u00a0g\u00f6reli uzakl\u0131\u011fa\u00a0sahip, yani ba\u015fka bir deyi\u015fle y\u0131ld\u0131z \u00e7evresindeki ya\u015fanabilir alanda bulunan dokuz; boyutlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan\u00a0hemen hemen Ay&#8217;\u0131n boyutundan\u00a0J\u00fcpiter&#8217;den iki kat b\u00fcy\u00fck\u00a0gaz devlerine\u00a0kadar \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde 4.395\u00a0\u00f6tegezegen\u00a0(di\u011fer ad\u0131yla G\u00fcne\u015f d\u0131\u015f\u0131 gezegen) ke\u015ffedilmi\u015ftir.<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\">[3]<\/sup><sup id=\"cite_ref-Encyclopaedia_6-0\" class=\"reference\">[4]<\/sup>\u00a0Kepler Uzay Teleskobu\u00a0ekibi 20 Aral\u0131k 2011&#8217;de\u00a0G\u00fcne\u015f benzeri bir y\u0131ld\u0131z\u00a0olan\u00a0Kepler-20&#8217;nin y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen ilk D\u00fcnya b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki \u00f6tegezegenler olan\u00a0Kepler-20e\u00a0<sup id=\"cite_ref-Kepler20e-20111220_7-0\" class=\"reference\">[5]<\/sup>\u00a0ve\u00a0Kepler-20f&#8217;nin\u00a0<sup id=\"cite_ref-Kepler20f-20111220_8-0\" class=\"reference\">[6]<\/sup>\u00a0ke\u015ffini bildirdi.<sup id=\"cite_ref-NASA-20111220_9-0\" class=\"reference\">[7]<\/sup><sup id=\"cite_ref-Nature-20111220_10-0\" class=\"reference\">[8]<\/sup><sup id=\"cite_ref-NYT-20111220_11-0\" class=\"reference\">[9]<\/sup>\u00a0K\u00fctle\u00e7ekimsel mikromercekleme\u00a0verilerinin analizini yapan 2012 tarihli bir ara\u015ft\u0131rmada, Samanyolu&#8217;ndaki her y\u0131ld\u0131z i\u00e7in ortalama en az 1,6 ba\u011fl\u0131 gezegen oldu\u011funu tahmin edilmektedir.<sup id=\"cite_ref-nature.com_12-0\" class=\"reference\">[10]<\/sup>\u00a0G\u00fcne\u015f benzeri<sup id=\"cite_ref-1in5sunlike_13-0\" class=\"reference\">[c]<\/sup>\u00a0y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yakla\u015f\u0131k be\u015fte birinin, ya\u015fanabilir b\u00f6lgesinde<sup id=\"cite_ref-1in5earthsized_14-0\" class=\"reference\">[d]<\/sup>\u00a0D\u00fcnya b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir<sup id=\"cite_ref-1in5habitable_15-0\" class=\"reference\">[e]<\/sup>\u00a0gezegene sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<sup id=\"cite_ref-ucb1in5_16-0\" class=\"reference\">[11]<\/sup><sup id=\"cite_ref-earthsunhz_17-0\" class=\"reference\">[12]<\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir\u00a0gezegen\u00a0(veya\u00a0seyyare), kendi\u00a0yer\u00e7ekimi\u00a0sayesinde\u00a0yuvarlak\u00a0h\u00e2le gelecek kadar b\u00fcy\u00fck olan ancak bir\u00a0termon\u00fckleer f\u00fczyon\u00a0ba\u015flatacak kadar b\u00fcy\u00fck olmayan ve\u00a0Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi&#8217;ne g\u00f6re (t\u00fcm gezegen bilimcilere g\u00f6re de\u011fil) kom\u015fu b\u00f6lgesini\u00a0gezegenimsilerden\u00a0temizlemi\u015f, bir\u00a0y\u0131ld\u0131z\u00a0veya\u00a0y\u0131ld\u0131z kal\u0131nt\u0131s\u0131\u00a0y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen\u00a0astronomik cisimdir.[b][1][2] Gezegen\u00a0terimi,\u00a0tarih,\u00a0astroloji,\u00a0bilim,\u00a0mitoloji\u00a0ve\u00a0din\u00a0ile ba\u011flar\u0131 olan antik bir isimdir. D\u00fcnya&#8217;n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda,\u00a0G\u00fcne\u015f sistemindeki\u00a0be\u015f gezegen genellikle\u00a0\u00e7\u0131plak g\u00f6zle\u00a0g\u00f6r\u00fclebilir. Bu gezegenler bir\u00e7ok erken k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan birer tanr\u0131 veya\u00a0tanr\u0131lar\u0131n\u00a0el\u00e7ileri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Bilimsel bilgi birikimi ilerledik\u00e7e, insanlar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79"}],"collection":[{"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":907,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions\/907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/astrologoznurorgev.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}